Przemysł wyłączony spod limitu ceny na gaz musi stawiać na transformację

Wyzwania Europy w związku z zapotrzebowaniem na gaz

Rok 2022 był rokiem historycznych turbulencji na rynku gazu, będących wynikiem rosyjskiej agresji na Ukrainie, choć pierwsze symptomy problemów można było zauważyć już w 2021 r., kiedy Gazprom próbował zakłócić uzupełnianie magazynów w Europie. Wybuch wojny wywołał globalny kryzys na rynku gazu i energii elektrycznej, który towarzyszył nam przez cały 2022 r. i który prawdopodobnie pozostanie z nami na dłużej.

Istotne dla rynku europejskiego było przede wszystkim ograniczenie przez Rosję dostaw gazu do Europy o ponad 80 mld m3, co wiązało się z odnotowaniem najniższego poziomu dostaw gazu od połowy lat 80. W konsekwencji ceny gazu w Europie poszybowały, osiągając rekordowe poziomy. Reakcją Europy był spadek popytu na gaz o ponad 65 mld m3, co stanowiło największy spadek zapotrzebowania w historii. Europie udało się jednak oferować atrakcyjne warunki cenowe dostawcom LNG i wygrywać kontrakty z rynkiem azjatyckim, doprowadzając do rekordowych dostaw LNG do Europy, co odbyło się kosztem bardziej wrażliwych cenowo rynków południowej Azji. Zmienia się dynamicznie charakter europejskiego rynku dostaw gazu, który dotychczas korzystał z umów wieloletnich na gaz (jak np. znane w Polsce tzw. kontrakty jamalskie). Aktualnie Europa stała się bardziej zależna od rynkowych cen LNG i zwiększyła swoją ekspozycję na ewentualne zawirowania na tym rynku.

Europie pomogła również chińska polityka lockdownów, która znacznie ograniczyła popyt Państwa Środka na gaz ziemny. W związku z pandemicznymi blokadami i spowolnieniem gospodarczym w Chinach, zapotrzebowanie na gaz spadło o bezprecedensowe 20%. Jest to jednocześnie pierwszy spadek popytu przez dotychczas dynamicznie rozwijającą się gospodarkę Chin od 1982 r. Przyczyniło się to do zaspokojenia zapotrzebowania na gaz ziemny w Europie i uspokojenia nastrojów związanych z trwającą na kontynencie zimą. Trudno jednoznacznie stwierdzić, jak chińska polityka będzie się kształtować w 2023 r. i jakie wydarzenia istotnie wpłyną na strukturę popytu w 2023 r. Przewidywania dotyczące kolejnej zimy w Europie oraz rynku gazu ziemnego charakteryzują się dużą niepewnością i wiele będzie zależeć od sytuacji politycznej, współpracy w ramach Unii Europejskiej, globalnej podaży i popytu oraz ewentualnych „czarnych łabędzi”, które mogą wywrócić do góry nogami dotychczasowe analizy, i których nie można zupełnie wykluczyć.

Tej zimy Europie sprzyjało również zapełnienie magazynów gazu oraz łagodna pogoda, co uspokoiło społeczne obawy o możliwe niedobory gazu. Wraz ze znacznym spadkiem cen gazu z niedawno jeszcze wyznaczonych maksimów poprawiły się nieco nastroje opinii publicznej. Chociaż zawirowania pogodowe, zwłaszcza w miarę postępowania sezonu zimowego, mogą jeszcze dostarczyć niespodzianek (nie można wykluczyć bardzo zimnego stycznia czy lutego), to z upływem kolejnych dni i tygodni widać coraz więcej optymizmu względem pomyślnego zakończenia okresu zimowego w Europie. Wielu przedsiębiorców zaczyna zatem orientować się na przyszłą zimę, z czym wiąże się wdrażanie strategii odporności na zmienność w wielu zakładach przemysłowych.

Wpływ sytuacji na rynku gazu na przedsiębiorstwa przemysłowe

Ryzyka rynkowe, podwyżki cen i strategie ograniczania popytu istotnie wpłyną na przedsiębiorstwa zależne od dostaw gazu, jak chociażby przemysł chemiczny. Jeszcze bardziej może zwiększyć się presja na ograniczenie popytu i generowanie oszczędności. Warto przy tym podkreślić, że Polska jest jednym z najbardziej uprzemysłowionych krajów Unii Europejskiej. Aż 24% polskiego PKB generuje przemysł. Ze względu na popyt wewnętrzny i udział w rynku światowym przemysł w Polsce w okresie sprzed wybuchu wojny w Ukrainie intensywnie się rozwijał. Polska nadal jest ważnym ogniwem w globalnym łańcuchu dostaw, jednak polskie przewagi w zakresie rozwoju przemysłu stopniowo się kurczą, co powinno zostać dostrzeżone i odpowiednio zaadresowane przez krajową legislacje i systemy zachęt.


Póki co z krajowej legislacji nie płyną jednak wyraźne sygnały tego typu. W ramach podpisanej przez prezydenta 19 grudnia 2022 r. ustawy o szczególnej ochronie odbiorców paliw gazowych w 2023 r. w związku z sytuacją na rynku gazu, ochroną mają zostać objęte tylko gospodarstwa domowe i podmioty wrażliwe, jak szpitale czy szkoły. Spod stosowania limitu ceny na gaz zostali wyłączeni przedsiębiorcy, w tym szczególnie dotknięty wysokimi cenami gazu przemysł. Przyjęto zatem inne rozwiązanie niż w przypadku interwencji na rynku energii elektrycznej, która objęła sektor małych i średnich przedsiębiorców. Dla wielu branż kwestia ograniczenia cen gazu może być nawet bardziej istotna niż możliwość obniżenia ceny energii elektrycznej. Sytuacja poszczególnych przemysłowych odbiorców gazu może zależeć od przyjętych strategii zakupowych, ale rynek stał się zdecydowanie bardziej wymagający, zarówno dla mniejszych, jak i dla większych podmiotów.

W sytuacji wzmożonych wyzwań związanych z zaopatrzeniem w gaz i energię elektryczną warto skonsultować swoją indywidualną sytuację z zespołem zajmującym się rozwiązaniami z zakresu efektywności w Dalkia Polska. Istnieje katalog sprawdzonych rozwiązań, które cieszyły się zainteresowaniem biznesu jeszcze w okresie znacznie niższych cen gazu. Tym bardziej w przypadku utrzymywania się podwyższonych cen należy stawiać na efektywność. Zwrot z niektórych inwestycji może pojawić się już w ciągu kilku miesięcy w zależności od potencjału danego zakładu i przyjętego rozwiązania. Mając na uwadze możliwość skorzystania z systemu świadectw efektywności energetycznej, czas zwrotu z inwestycji w przedsięwzięcie służące efektywności energetycznej zbliża się do zera.

Warto też zauważyć, że efektywność energetyczna jest podstawowym filarem dekarbonizacji, a w związku z rewizją Dyrektywy o efektywności energetycznej zwiększą się cele Unii Europejskiej w tym zakresie. Niewykluczone zatem, że również w Polsce coraz więcej nacisku będzie kładzione właśnie na efektywność energetyczną, z czym może się wiązać uruchomienie dodatkowych programów wsparcia, tudzież pozytywne zmiany w legislacji, np. kwalifikujące większy zakres projektów do celów efektywnościowych państw. Warto też zauważyć, że Polska ma otrzymać ponad 600 milionów euro z Funduszu Modernizacji między innymi na zwiększenie efektywności energetycznej w przemyśle. Również w zakresie możliwych form wsparcia warto skontaktować się z zespołem Dalkii Polska, który może pomóc zapoznać się z dostępnymi opcjami wsparcia i zaproponować optymalne rozwiązanie w zakresie transformacji energetycznej.

W grudniu Komisja Europejska zatwierdziła program wsparcia w wysokości 3 mld euro dla podmiotów działających na polskim rynku gazu w ramach Tymczasowych kryzysowych ram środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki po agresji Rosji wobec Ukrainy. Z systemu będzie mógł skorzystać sektor MŚP oraz duże przedsiębiorstwa. Jednak zgodnie z informacją ze strony Komisji Europejskiej skorzystać na nim mają przede wszystkim sprzedawcy rezerwowi i podmioty zobligowane do sprzedaży gazu na giełdzie. Dlatego trudno przewidywać, czy i ewentualnie w jakim stopniu z tego programu będzie mogła skorzystać przemysł wykorzystujący gaz ziemny do swoich procesów oraz czy ewentualnie powstaną dalsze programy dedykowane specyficznie przedsiębiorcom o zwiększonym zapotrzebowaniu na gaz ziemny.

Również w grudniu Komisja Europejska zatwierdziła program wsparcia w wysokości 1,1 mld euro dla szczególnie dotkniętych następstwami wojny w Ukrainie podmiotów energochłonnych w ramach Tymczasowych kryzysowych ram środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki po agresji Rosji wobec Ukrainy. Pomoc ma przybrać formę dotacji bezpośrednich, a nadzór nad tymi działaniami ma być przyznany Ministerstwu Rozwoju i Technologii. Wsparcie będzie przeznaczone dla małych, średnich oraz dużych przedsiębiorców, którzy prowadzą przedsiębiorstwa energochłonne, a ich działalność leży w zakresie szczególnie dotkniętych sektorów wymienionych w załączniku 1 do Komunikatu Komisji: Tymczasowe kryzysowe ramy środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki po agresji Rosji wobec Ukrainy. Dlatego warto zorientować się, czy dana działalność jest objęta wskazanym komunikatem.

Niezależnie od partykularnych programów Europa powinna rozpocząć otwartą dyskusję nad poprawą sytuacji stricte sektora przemysłowego. Nie można ignorować tego, jak ważna jest konkurencyjność przemysłowa dla przyszłości Europy i jej miejsca w kształtującym się nowym globalnym porządku gospodarczym. Będzie zatem musiała zastosować środki łączące wizję czystej transformacji z planem wzmocnienia pozycji europejskiego przemysłu i, co najważniejsze, doprowadzić do przełożenia polityk i planów na rzeczywiste projekty i działania.

Doświadczenia Dalkii w transformacji zakładów wykorzystujących gaz ziemny

Oczekując na strategię wzmocnienia pozycji przemysłu w Unii Europejskiej, istotne jest, aby przedsiębiorcy mogli jak najszybciej korzystać z oszczędności energii elektrycznej, efektywniejszego korzystania z gazu ziemnego, transformacji paliwowej (tam, gdzie to możliwe) oraz wszelkich dostępnych innowacji, które mogą lepiej zabezpieczyć kontynuację działalności przemysłowej w niesprzyjającym otoczeniu rynkowym, w szczególności w najbliższym okresie. Dlatego też intensywnie pracujemy z klientami wykorzystującymi gaz ziemny do produkcji energii elektrycznej i ciepła niezbędnych w procesach przemysłowych nad przygotowywaniem koncepcji dekarbonizacji i wdrożenia działań z zakresu efektywności energetycznej.

Jedna z naszych ostatnich analiz energetycznych przeprowadzona dla zakładu zajmującego się produkcją żywności wykazała, że zastosowanie jedynie metod i technik zwiększających efektywność energetyczną może przynieść oszczędności gazu od 1.7 do 2.3 mln EUR rocznie, przy wkładzie inwestycyjnym na poziomie 1.2 do 2.1 mln EUR. Do takich rozwiązań należą:

  • izolacja wszystkich powierzchni instalacyjnych o temperaturze powyżej 40℃ (zbiorniki do układu mycia technologicznego CIP, instalacje grzewcze),
  • odzysk ciepła z układów sprężonego powietrza,
  • odzysk ciepła ze strumienia ścieków technologicznych technologią pompy ciepła,
  • zastąpienie pętli parowych układem wodnym,
  • usprawnienie sterowania układów chłodniczych amoniakalnych,
  • poprawa izolacji termicznej przegród,
  • wdrożenie systemu sterowania w standardach Przemysł 4.0.

Kolejnym efektem wdrożenia przedsięwzięć proefektywnościowych, których czas zwrotu wynosi mniej niż rok, jest możliwość uzyskania ponad 800 tzw. białych certyfikatów o równowartości blisko 1.7 mln zł.

Działania proefektywnościowe pozwoliłyby zakładowi zaoszczędzić ok. 13 tysięcy MWh energii rocznie, czyli ponad ¼ całkowitego zużycia energii ogółem (gaz oraz energia elektryczna), w tym ponad 30% na samo zużycie gazu ziemnego . Zwiększenie efektywności zużycia ciepła przez badany zakład mogłoby obniżyć koszt produkcji o 7 euro za tonę produktu oraz emisje CO2 o 7.2 kg/ton wyrobów. Natomiast wdrożenie efektywnego zarządzania zużyciem energii elektrycznej przełożyłoby się obniżenie kosztów produkcji nawet o 3,1 euro za tonę, co oznaczałoby spadek emisji ekwiwalentnych CO2 o ponad 8 kg na tonę produktu. Liczby te pokazują, że wdrożenie rekomendowanych przez zespół Dalkii Polska działań na rzecz poprawy efektywności energetycznej przyczynić się może w krótkim okresie zarówno do zachowania lub zwiększenia konkurencyjności, jak i do pozyskania środków na niezbędne inwestycje oraz do ograniczenia śladu węglowego biznesu.

Wielu naszych partnerów nie jest zainteresowanych wyłącznie rozwiązaniami proefektywnościowymi, ale chcą również dokonać możliwie najdalej idącej dekarbonizacji swojej produkcji, z czym wiąże się całkowita rezygnacja z gazu ziemnego i zastąpienie go źródłami odnawialnymi, np. popularną ostatnio biomasą lub skorzystanie z możliwości elektryfikacji, przy użyciu energii elektrycznej pochodzącej z odnawialnych źródeł. Wsparcie rozwiązań proefektywnościowych połączone z przejściem na inną strukturę paliw również może ostatecznie przyczynić się do zmniejszenia zużycia energii elektrycznej i ciepła przez zakład. Zgodnie z naszą ostatnią analizą energetyczną dla zakładu produkującego żywność ustaliliśmy, że właściwe wykorzystanie modelu hybrydowego wykorzystującego własną produkcję energii elektrycznej i ciepła z biomasy przy wsparciu odnawialnej energii elektrycznej dostarczonej np. na podstawie właściwie zaprojektowanego kontraktu PPA może przyczynić się do obniżenia kosztów produkcji nawet o połowę. Jest to poziom oszczędności, którego nie można zignorować. Jednocześnie zakład zyskuje szansę zrealizowania misji neutralności klimatycznej i trwałą dekarbonizację struktury paliw. Jako że przedsiębiorstwa przemysłowe są również intensywnie zaangażowane w inicjatywy na rzecz obniżenia śladu węglowego, to strategia przejścia na paliwa zeroemisyjne również diametralnie odmieni profil śladu węglowego zakładu.

Szanowni Klienci informujemy, że w drugiej połowie czerwcu 2024 r. wszyscy odbiorcy ciepła Dalkia Polska Energia uzyskają dostęp do Elektronicznego Biura Obsługi Klienta E-BOK.

Na stronie E-BOK po zarejestrowaniu odbiorcy ciepła otrzymają bezpośredni podgląd do:

  • Faktur sprzedaży ciepła z saldem bieżących należności
  • Miejsc sprzedaży i dostawy ciepła z licznikami
  • Umowy sprzedaży ciepła
  • Możliwość składania wniosków zmieniających warunki Umowy, reklamacje, interwencje
  • Możliwość wykonywania analiz kosztów zakupu ciepła

Zachęcamy do śledzenia bieżących zmian i skorzystania po udostępnieniu E-BOK z korzyści oferowanych przez E-BOK

Przejdź do serwisu

Szanowni Państwo, od 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady Unii Europejskiej 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 roku (RODO). Potrzebujemy Państwa zgody na przetwarzanie Państwa danych osobowych, w tym przechowywanych odpowiednio w plikach cookies. Poniżej znajduje się pełny zakres informacji na ten temat. (link do poniższej informacji) Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" wyrażacie Państwo zgodę na wykorzystanie danych. Zgadzam się na przechowywanie na urządzeniu, z którego korzystam tzw. plików cookies oraz na przetwarzanie moich danych osobowych pozostawionych w czasie korzystania przeze mnie z produktów i usług świadczonych drogą elektroniczną w ramach stron internetowych, serwisów i innych funkcjonalności, w tym także informacji oraz innych parametrów zapisywanych w plikach cookies w celach analitycznych przez Dalkia Polska Sp. z o.o., podmioty grupy kapitałowej Dalkia i partnerów biznesowych grupy Dalkia. Cele przetwarzania danych 1. świadczenie usług drogą elektroniczną 2. dopasowanie treści stron internetowych do preferencji i zainteresowań 3. wykrywanie botów i nadużyć w usługach 4. pomiary statystyczne i udoskonalenie usług (cele analityczne) Podstawy prawne przetwarzania danych 1. cele analityczne – zgoda 2. świadczenie usług drogą elektroniczną - niezbędność danych do świadczenia usługi 3. pozostałe cele - uzasadniony interes administratora danych Odbiorcy danych Podmioty przetwarzające dane na zlecenie administratora danych, w tym podmioty grupy kapitałowej Dalkia i partnerzy biznesowi grupy Dakia Polska oraz podmioty uprawnione do uzyskania danych na podstawie obowiązującego prawa. Prawa osoby, której dane dotyczą Prawo żądania sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania danych; prawo wycofania zgody na przetwarzanie danych osobowych. Informacje dodatkowe Więcej o zasadach przetwarzania danych w „Polityce prywatności” – tutaj Informujemy także, że poprzez korzystanie z tego Serwisu bez zmiany ustawień wykorzystywanego oprogramowania/przeglądarki, wyrażacie Państwo zgodę na zapisywanie plików cookies i im podobnych technologii w Państwa urządzeniu końcowym oraz na korzystanie z informacji w nich zapisanych. * Do profilowania wykorzystywane będą min. następujące dane: Państwa adres IP, adres URL żądania, nazwa domeny, identyfikator urządzenia, a także inne podobne informacje.